4boyutlu ultrason1960’lardan itibaren ticari olarak satışa sunulan tıbbi ultrasonografi cihazları, 1970’li yılların sonlarına doğru yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Sürekli olarak teknolojik değişim ve gelişimle birlikte daha iyi görüntüleme imkanları tıbbın hizmetine sunulmaktadır. Bugün gelinen noktada yüksek görüntüleme kapasitesi olan ve eş zamanlı olarak üç boyutlu görüntü sağlayan problar (4. boyut: zaman boyutu) ile bebeğin incelenmesi mümkün hale gelmiştir.

İlk üç boyutlu ultrason cihazları ile normal iki boyutlu tarama yapıldıktan sonra, bir bilgisayar programı yardımıyla taranılan organ veya dokunun hacmi belirlenmekte ve ekranda alınan 2 boyutlu görüntü daha sonra 3 boyutlu izlenebilmekte idi. Alınan görüntü yaklaşık 30 dakika sonra 3 boyutlu resim haline getirilebiliyordu. Bu süre giderek kısaldı ve önce 3 dakika, sonra 10-15 saniye oldu. 4 boyutlu cihazlarda ise çekim sırasında (real time) 3 boyutlu resim elde etmeye başlanıldı. Bir başka deyişle, anne karnındaki bebeğin 3 boyutlu görüntüsünün hareket halindeyken fotoğraf gibi görüntülenip kaydedilmesi sağlandı.

4 boyutlu ultrasonun en önemli özelliği inceleme sırasında fetusun incelenecek dokusunun önünde herhangi bir engel (örneğin plesanta, kordon, el, kol) olmaması, suyunun yeterli olması ve yüzünün öne dönük olması gerekmesidir. Bu şartlar oluşmazsa görüntüde kayma, kırılma veya eğrilik oluşabilir. Özellikle fetusun görüntülenmeye çalışıldığı sırada böyle garip görüntüler anne adaylarını korkutabilmektedir. İnceleme sırasında ideal görüntü almanın her zaman mümkün olmayabileceği bilinmelidir.

Bu teknoloji ile anne-baba adaylarının doğacak çocuklarını henüz çok küçükken görmelerinin bebeklerine daha çok bağlanmalarını ve psikolojik olarak doğuma daha hazırlıklı olmalarını sağladığı yönünde bilimsel araştırmalar vardır. Gerçekten de özellikle bebeğin yüzünün görülmesi anne-baba adayları için çok heyecanlı ve mutluluk verici bir deneyimdir. Yine de bilinmelidir ki 4 boyutlu ultrason incelemesi fetal değerlendirmede zorunlu değildir. Ayrıca teknoloji ne kadar gelişmiş olursa olsun önemli olan bu teknolojiyi uygulayacak hekimin yeterli bilgi, beceri, sabır ve tecrübesi olmasıdır ve ne gördüğünü iyi yorumlayabilmesidir.

Kurucusu olduğum Koru Kadın Sağlığı ve Perinatoloji Kliniği’nde 4 boyutlu ultrason teknolojisinin en üst modeli olan bir cihazı görüntü aktaran özel bir sistemle birlikte kullanmaktayım. Bu sistem verdiğim hizmet kalitesini oldukça artırmakta ve 2 boyutlu ultrasona ek olarak 4 boyutlu ultrasonun bebek ve aile için sunduğu avantajları yakalama şansı vermektedir.