1) Hormon Replasman Tedavisi (HRT)

HRT, menapozda yumurtalıkların artık yapmadığı hormonları dışarıdan verme işlemidir. Östrojen ve progesteron menapoz tedavisinde kullanılan hormonların genel adlarıdır. Çoğu kadın bu iki hormonu birlikte alır çünkü östrojen menapoz şikayetlerini baskılarken progesteron da rahmi endometriyum kanserinden korur. Ama histerektomi (rahmin alınması) ameliyatı geçirdiyseniz sadece östrojen almanız yeterlidir.

Faydalar

  • HRT ile sıcak basmaları, uyku bozuklukları ve menapozla ilgili ruhsal değişiklikler çabuk bir şekilde ortadan kalkar.
  • HRT aynı zamanda vajinal kuruluk, gece terlemeleri, yorgunluk ve eklem ağrılarını da azaltır. Bu belirtiler genellikle kısa süreli HRT kullanımı ile kontrol altına alınırlar (5 yıldan az).
  • Bir başka önemli husus, HRT’nin kolon (kalın barsak) kanserinden ölümleri de %50 azaltmasıdır. Bu husus özellikle kolon kanseri için ailesel yatkınlık olan kadınlarda önemlidir.
  • Alzheimer hastalığı (bunama) kadınlarda erkeklerden 1,5-3 kat fazladır ve yapılan ilk çalışmalar HRT’nin bu hastalığı önlediğini göstermektedir.

Riskler

  • Kısa süreli HRT kullanımı (5 yıldan az) meme kanseri riskini artırmaz. Uzun süreli kullanımda ise kullanmayanlara göre risk çok az yükselir ama unutmayalım ki düzenli egzersiz yapmamak, alkol almak, kilolu olmak meme kanseri riskini HRT’den daha fazla yükselten durumlardır. Kendisinde veya ailesinde meme kanseri öyküsü olan kadınlar, diğer hastalıklara ait risk faktörlerini de göz önüne alarak, HRT’nin fayda ve risklerini doktorları ile tartışmalıdırlar.
  • Endometriyum (rahim) kanseri de birçok hasta için korku kaynağıdır. Ama bu kanser en çok HRT almayan kadınlarda görülür. Östrojenin tek başına kullanılırsa endometriyum kanserine sebep olabileceği doğrudur ama progesteron ile dengelenince bu risk ortadan kalkar. İşte bu nedenle eğer rahminiz varsa tedavinize bu progesteron da ilave edilir.
  • HRT over (yumurtalık) kanseri riskini artırmaz. Hatta çalışmalar over kanserine yakalanmış olsanız bile bu tedaviden faydalanabileceğinizi göstermektedir.
  • HRT içindeki östrojen bazen meme hassasiyeti ve aşırı vajinal akıntıya sebep olabilir.
  • HRT içindeki progesteron depresyon, baş ağrısı ve bulantıya sebep olabilir. Doktorunuz bu etkileri ortadan kaldırmak için farklı hormon tip ve dozları önerebilir.
  • Kombine HRT tedavisi (östrojen+progesteron) çoğu kadında aylık kanamalara yol açabilir. Bazı tedavi şekillerinde kanama daha az olur ve çoğu kadında bu kanamalar en fazla 6-12 ay sürer. Bu hususları doktorunuzla tartışabilirsiniz.

Hormon tedavisi ile ilgili seçenekler

  • HRT’nin fayda ve risklerini anladıktan sonra şu tercihlerden birini yapabilirsiniz: asla almamak şimdi almak ya da sonra almak.
  • Genelde HRT almamanız gereken durumlar; nedeni bilinmeyen vajinal kanama, aktif karaciğer hastalığı veya meme kanseridir. Başka rahatsızlıklarınızı da örneğin pıhtılaşma ile ilgili sorunlarınız doktorunuzun bilmesi gerekir.
  • HRT almaya ya da almamaya karar verseniz bile seçiminiz kalıcı olmak zorunda değildir. Her zaman fikrinizi değiştirebilirsiniz. Yine bunu yaparken de doktorunuzla birlikte karar vermelisiniz.
  • Doktorunuz zorunluluk belirtmedikçe HRT tipine de siz karar verebilirsiniz. Farklı östrojen ve progesteron tipleri, bu hormonların farklı bir araya getirilme (kombinasyon) şekilleri ve farklı kullanım yolları vardır (tablet, krem, patch (cilde yapıştırma), enjeksiyon, vajinal yol).
  • Sonuç olarak bugün HRT kullanımında kabul edilen görüş, faydanın riskten daha fazla olduğudur am yine de son karar size ait olup kendiniz için en iyi seçimi siz yapmalısınız.

2) Alternatif Tedaviler

 Menapoz belirtilerini tedavi etmek için HRT dışında başka yollar da vardır:

  • Klonidin ve belladon alkaloidleri sıcak basmalarında, doğum kontrol hapları (oral kontraseptifler) erken menapoza geçiş dönemindeki düzensiz kanamalar ve sıkıntılarda ve bazı spesifik ajanlar da osteoporozun önlenme ve tedavisinde kullanılabilirler. Bunları da size uygunluk açısından doktorunuzla tartışabilirsiniz.
  • Bugün birçok bitkisel tedavi seçenekleri de vardır. Ancak bunların sadece bazılarının bilimsel etkinlik ve emniyetleri tespit edilmiştir. Çoğu kısa süreli etki gösterirler ve uzun dönemde osteoporozu ve kalp hastalıklarını önleyip önlemedikleri bilinmemektedir. Östrojen benzeri etkilerinden dolayı yine doktorunuzla görüşmeden bunları almanız doğru değildir.
  • Özellikle de zaten HRT alıyorsanız alternatif tedavileri (akupunktur, masaj, özellikle bitkisel tedaviler) mutlaka doktorunuzun bilgisi dahilinde ve uygunsa denemelisiniz.