Mikroenjeksiyon (ICSI) Nedir?
Mikroenjeksiyon (ICSI - Intracytoplasmic Sperm Injection), tüp bebek tedavisinde kullanılan ileri bir döllenme yöntemidir. Bu teknikte, özel bir mikroskop ve mikropipet yardımıyla tek bir sperm hücresi, doğrudan yumurtanın sitoplazmasına enjekte edilir. ICSI, özellikle erkek faktörlü infertilitede en etkili tedavi yöntemlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
İçindekiler
1992 yılında Belçika'da ilk kez başarıyla uygulanan ICSI, o tarihten bu yana dünya genelinde milyonlarca başarılı gebelikle sonuçlanmıştır. Günümüzde tüp bebek tedavilerinin büyük çoğunluğunda ICSI yöntemi tercih edilmektedir.
Klasik IVF'de yumurta ve spermler aynı ortama bırakılarak doğal döllenme beklenirken, ICSI'de döllenme süreci embriyolog tarafından birebir yönetilir. Bu durum, özellikle sperm kalitesinin düşük olduğu vakalarda döllenme oranını önemli ölçüde artırır.
ICSI ile Klasik IVF Arasındaki Farklar
ICSI ve klasik IVF, infertilite tedavisinde kullanılan iki farklı döllenme yöntemidir. Her iki yöntem de tüp bebek tedavisinin bir parçasıdır; ancak döllenme aşamasında önemli farklılıklar gösterir:
Döllenme Yöntemi
- Klasik IVF: Yumurta, binlerce sperm ile aynı petri kabına konulur ve spermin yumurtayı kendiliğinden döllemesi beklenir.
- ICSI: Embriyolog, mikropipet yardımıyla tek bir spermi seçer ve doğrudan yumurtanın içine enjekte eder.
Sperm Gereksinimi
- Klasik IVF: Her yumurta için yaklaşık 50.000-100.000 hareketli sperm gerekir.
- ICSI: Her yumurta için sadece tek bir sperm yeterlidir.
Başarı Oranları
- Klasik IVF: Normal sperm parametrelerinde döllenme oranı %60-70 civarındadır.
- ICSI: Döllenme oranı %70-85 arasındadır; ciddi erkek faktörlü infertilitede bile yüksek döllenme sağlar.
Endikasyonlar
- Klasik IVF: Normal sperm parametreleri olan vakalarda tercih edilebilir.
- ICSI: Erkek faktörlü infertilite, önceki IVF'de döllenme başarısızlığı, cerrahi yolla elde edilen sperm gibi durumlarda zorunludur.
ICSI Hangi Durumlarda Tercih Edilir?
Mikroenjeksiyon yöntemi, aşağıdaki klinik durumlarda özellikle tercih edilmektedir:
- Ciddi oligozoospermi: Sperm sayısının çok düşük olması (mililitrede 5 milyonun altı)
- Ciddi astenozoospermi: Sperm hareketliliğinin çok düşük olması
- Ciddi teratozoospermi: Normal morfolojili sperm oranının çok düşük olması
- Obstrüktif azoospermi: Kanalların tıkalı olması nedeniyle menide sperm bulunmaması (cerrahi yolla sperm elde edilir)
- Non-obstrüktif azoospermi: Testisten mikro-TESE ile sperm elde edilen vakalar
- Önceki IVF'de döllenme başarısızlığı: Klasik IVF'de yumurtaların döllenemediği durumlar
- Cerrahi yolla elde edilen sperm: TESE, mikro-TESE veya MESA ile elde edilen spermler
- Dondurulmuş sperm kullanımı: Çözme sonrası sperm kalitesi düşebileceğinden
- Preimplantasyon genetik test (PGT): Embriyo genetik tanı uygulanacak sikluslarda
- In vitro matürasyon (IVM): Olgunlaştırılmış yumurtalarda
- Açıklanamayan infertilite: Uzun süredir gebe kalamayan çiftlerde
ICSI Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç
ICSI, tüp bebek tedavisinin döllenme aşamasında uygulanan bir laboratuvar tekniğidir. Tedavinin diğer aşamaları (stimülasyon, yumurta toplama, embriyo transferi) IVF ile aynıdır:
1. Yumurtanın Hazırlanması
Toplanan yumurtalar, çevrelerindeki kumulus hücreleri enzimlerle temizlenerek olgunlukları değerlendirilir. Sadece olgun (MII) yumurtalar ICSI için uygundur.
2. Spermin Seçilmesi
Embriyolog, yüksek büyütmeli mikroskop altında en sağlıklı ve hareketli spermi seçer. Seçilen sperm, mikropipet ile hareketsiz hale getirildikten sonra aspire edilir.
3. Enjeksiyon İşlemi
Yumurta, özel bir tutma pipeti ile sabitlenir. Seçilen sperm, ince bir enjeksiyon pipeti ile yumurtanın zona pellucida (dış zarı) ve oolema (hücre zarı) geçilerek sitoplazmanın içine bırakılır.
4. Döllenme Kontrolü
Enjeksiyondan 16-18 saat sonra yumurtalar kontrol edilir. İki pronükleus (biri yumurtadan, biri spermden) görülmesi başarılı döllenmeyi gösterir.
ICSI Başarı Oranları
ICSI yönteminin başarı oranları oldukça yüksektir:
- Döllenme oranı: Olgun yumurtalarda %70-85
- Embriyo gelişimi: Döllenen yumurtaların yaklaşık %90-95'i embriyo aşamasına ilerler
- Gebelik oranı: Transfer edilen kaliteli embriyolarla siklus başına klinik gebelik oranı %35-50 (kadın yaşına bağlı)
Başarıyı etkileyen faktörler klasik IVF ile benzerdir: kadın yaşı, over rezervi, embriyo kalitesi ve rahim yapısı en belirleyici unsurlardır.
ICSI'nin Riskleri
ICSI, genel olarak güvenli bir yöntemdir; ancak bazı risklerin bilinmesi önemlidir:
- Yumurta hasarı: Enjeksiyon sırasında yumurtanın hasar görmesi riski yaklaşık %5-10'dur
- Döllenme başarısızlığı: Nadir de olsa hiçbir yumurtanın döllenmemesi mümkündür
- OHSS riski: Over stimülasyonuna bağlı hiperstimülasyon sendromu (IVF ile ortak risk)
- Çoğul gebelik: Birden fazla embriyo transfer edilmesi durumunda (tek embriyo transferi ile bu risk azaltılır)
Yapılan uzun dönem çalışmalar, ICSI ile doğan bebeklerin sağlık profilinin doğal yollarla doğan bebeklerle benzer olduğunu göstermektedir.
ICSI mi IVF mi? Hangi Yöntem Tercih Edilmeli?
Yöntem seçimi, çiftin klinik durumuna göre belirlenir:
- Erkek faktörlü infertilite varsa: ICSI tercih edilir
- Sperm parametreleri normalse: Klasik IVF veya ICSI uygulanabilir
- Önceki IVF'de döllenme sorunu varsa: ICSI zorunludur
- Cerrahi sperm elde edildiyse: ICSI zorunludur
- PGT planlanıyorsa: ICSI tercih edilir
Günümüzde birçok merkez, döllenme başarısızlığı riskini en aza indirmek için tüm tüp bebek sikluslarında ICSI yöntemini standart olarak uygulamaktadır. Prof. Dr. Aydan Biri, her çiftin durumunu bireysel olarak değerlendirerek en uygun döllenme yöntemini belirlemektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
ICSI ile doğan bebekler sağlıklı mıdır?
Evet, ICSI ile doğan bebekler genel sağlık açısından doğal yollarla doğan bebeklerle karşılaştırılabilir durumdadır. 30 yılı aşkın klinik deneyim ve milyonlarca başarılı doğum, yöntemin güvenilirliğini kanıtlamaktadır. Bununla birlikte, bazı çalışmalar ICSI bebeklerinde çok küçük bir oranda epigenetik farklılıklar gösterse de bunların klinik anlamda önemli olmadığı bildirilmektedir.
ICSI daha mı pahalıdır?
ICSI, klasik IVF'ye göre ek laboratuvar işlemi gerektirdiğinden genellikle biraz daha maliyetlidir. Ancak fark marjinaldir ve birçok merkezde ICSI standart uygulama haline gelmiştir. Güncel ücretler için doğrudan kliniğimize başvurmanız önerilir.
Her tüp bebek tedavisinde ICSI yapılır mı?
Hayır, ICSI zorunlu değildir; ancak günümüzde birçok merkez döllenme başarısızlığı riskini en aza indirmek amacıyla ICSI'yi standart olarak uygulamaktadır. Sperm parametreleri tamamen normal olan çiftlerde klasik IVF de başarıyla uygulanabilir.
ICSI'de sperm nasıl seçilir?
Embriyolog, yüksek büyütmeli mikroskop altında sperm hareketliliği ve morfolojisini değerlendirerek en sağlıklı görünen spermi seçer. İleri düzey seçim yöntemleri olarak IMSI (yüksek büyütmeli sperm seçimi) ve MACS (manyetik sperm seçimi) gibi teknikler de bazı merkezlerde uygulanmaktadır.
